Birleşik sözcük veya birleşik kelime, dilde yeni bir kavramı karşılamak amacıyla iki veya daha çok sözcüğün kaynaşarak oluşturduğu sözcük. Bu söz öbeklerini oluşturan sözcükler ses düşmesi, ses türemesi, sözcük türü kayması veya anlam kayması açısından aralarına ek giremeyecek kadar kalıplaşmıştır.
Örnekler: Yayımcı, Yolculuk, Susuz. Birleşik yapılı sözcükler ise en az iki kelimenin bir araya gelmesiyle oluşur.
Birleşik sözcükler en az iki kelimeden oluşur. Kelimelerden en az bir tanesi manasını kaybetmişse ya da sözcüklerin birleşmesi ses türemesine ya da ses düşmesi uğramış ise bitişik kaleme alınırlar.
Birleşik isimler ayrı ve bitişik yazılabilir. Bazı birleşik isimler ayrı yazıldığında anlamı da değişir: aslanağzı bir çiçektir ve aslan ağzı ise herhangi bir aslanın ağzı demektir. Ayrıca birleşik isimler, biçimbilimsel olarak isim, fiil, sıfat vb. gibi çok çeşitli kelime türleri ve bazı eklerle yapılır.
İç içe bileşik cümle, yardımcı cümlenin "tam bir cümle" olduğu bileşik cümle türüdür. Yardımcı cümle ana cümlenin öğelerinden birini meydana getirmekle birlikte kendine ait yüklemi bulunur: Güneş doğdu mu / kalkarım. İş bitiyor / sayılır.
Asya, Afrika, Avrupa, Ağrı Dağı, Konya Ovası, Karadeniz, Tuz Gölü, Kızılırmak, Zigana Geçidi, Belgrat Ormanı… - Yer, yön, yöre, bölge bildiren sözcükler birlikte kullanıldıkları özel addan ayrı yazılır ve büyük harfle başlar: Doğu Karadeniz, İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Batı Trakya, Güney Afrika…
2) Bileşik Cümle: Tek bir yüklemi olan ve içinde birden fazla yargının bulunduğu cümlelerdir. Bu yapıdaki cümlelerde esas yargıyı üzerinde bulunduran bir temel cümle ve bu temel cümleyi çeşitli yönlerden tamamlayan yan cümleler bulunur. Temel Cümle: Bir cümlenin yüklemi temel cümledir.
Birleşik kelimeler aşağıdaki durumlarda bitişik yazılırlar: 1. Ses düşmesine uğrayan birleşik kelimeler bitişik yazılır: birbiri (< biri biri), kaynana (< kayın ana), kaynata (< kayın ata), nasıl (< ne asıl), niçin (< ne için), pazartesi (< pazar ertesi), sütlaç (< sütlü aş) vb.
Altın kural :
heceler ünlü harf ile başlamaz. Birleşik kelimeler de bu kurala uyar. Hecenin son ünsüz harfi, ünlü harfin önüne eklenir. Eğer ki iki ünlü harf yan yana ise bu kural geçerli olmaz.
Birleşik fiiller yapılarına göre üçe ayrılır: Kurallı birleşik fiiller. Yardımcı fiille yapılan birleşik fiiller. Anlamca kaynaşmış (deyimleşmiş) birleşik fiiller.
