Birincil Korunma (Primer Korunma): Risk faktörleri mevcut iken koruyucu eylem ile hastalığın oluşmasını önlemek ve derecesini azaltmak amaçlanır. Obez kişilerde koroner arter hastalığı veya diyabet gelişimini engellemek için diyet ve egzersiz önerilmesi, bağışıklama, aile planlaması hizmetleri gibi.
*Birincil korunma: Asemptomatik kişilerde, hastalığın ortaya çıkışını önlemek için yapılan girişimler (Aşılar, yaşam tarzı değişiklikleri, fiziksel aktivitenin desteklenmesi ve kemoprofilaksi). *İkincil korunma ise, hastalıkları semptomatik hale gelmeden önce teşhis ederek morbidite ve mortaliteyi azaltmayı hedefler.
Üçüncül (Tersiyer) Koruma:
Bir hastalığın teşhisinden sonra onu yavaşlatmak veya durdurmak amaçlanır. Örneğin, kemoterapi, rehabilitasyon ve komplikasyon taraması gibi uygulamaların kullanılması da üçüncül koruma yöntemlerindendir.
İkincil (Sekonder) koruma: Bir hastalık ya da sağlık sorunu ortaya çıktıktan hemen sonra verilmesi gereken sağlık hizmetleridir. Temel amacı erken tanıdır. Örneğin periyodik muayene.
1- Bağışıklama: Bulaşıcı hastalıklardan korunmanın en etkin yoludur. 2- İlaçla Koruma: Özellikle aşısı olmayan hastalıklar için geçerlidir. 3- Erken Tanı: Tedavi kolaylığı ve başarısı açısından önemlidir.
Birincil Korunma (Primer Korunma): Risk faktörleri mevcut iken koruyucu eylem ile hastalığın oluşmasını önlemek ve derecesini azaltmak amaçlanır. Obez kişilerde koroner arter hastalığı veya diyabet gelişimini engellemek için diyet ve egzersiz önerilmesi, bağışıklama, aile planlaması hizmetleri gibi.
Birincil koruma, ikincil koruma ve üçüncül koruma.
Dördüncül koruma, aşırı tıbbi medikalizasyon riski altındaki kişilerin belirlenmesi ve hastaların gereksiz tıbbi müdahalelere karşı korunmalarını içerir.
Kondom ve geri çekilme gibi erkeğin uyguladığı yöntemler daha riskli kabul edilirken; doğum kontrol hapları, spiral, aylık ve 3 aylık enjeksiyonlar en güvenilir korunma araçlarıdır.
Sözlükteki tanımıyla dördüncül koruma “aşırı medikalizasyon riskindeki hastayı ve toplumu tanımlamak, medikal istilalardan onları korumak ve onlara bilimsel ve etik olarak kabul edilebilir bakım prosedürlerini sağlamak için yapılan eylemdir.
