Dağ veya yüksek tepe gibi doğal engeller tarafından hava parselinin yukarıya doğru tırmanmaya zorlanması, yükselmesi ve yoğunlaşması sonucunda oluşan yağmur. Kuvvetli bir depresyonun sıcak sektörü, orografik durumun yağış üzerindeki etkisini büyün ayrıntıları ile gösteren en güzel sinoptik durumdur.
Karadeniz'deki dağların kuzey yamaçları, Toroslar'ın güney yamaçları Türkiye'de yamaç yağışlarının görüldüğü alanlardır. Dünyada yamaç yağışları en fazla Hawaii'de, Madagaskar ve Brezilya'nın doğu kıyılarına düşer.
Yamaç (Orografik) Yağışları, dağların geniş yer tuttuğu bölgelerde, dağlara doğru hareket eden nemli hava kütleleri, yamaç boyunca yükselerek yoğunlaşır. Bu gibi bölgelere bol yağış bırakır. Hava kütlesi belirli bir yükseltiye kadar yağış bıraktıktan sonra nemini kaybederek kuru bir hava kütlesi halini alır.
Yamaç Yağışları En Fazla Hangi İklim Tipinde Görülür? Yamaç boyunca yükselen nemli hava kütlesinin yamaç boyunca yüksek şiddette yağış bırakması ile ortaya çıkan yamaç yağışları, çoğunlukla Akdeniz iklimi, Karadeniz iklimi ve Muson ikliminin hâkim olduğu coğrafyalarda görülmektedir.
Konveksiyonel yağış (Konvektif yağış, Kırkikindi yağışı, Yükselim yağışı) ısınan hava parselinin, her 300 metre mesafede adyabatik olarak 3 derece soğuyarak içeriğindeki nemin yoğunlaşması sonucu oluşan kümüliform bulutlarının neden olduğu yağıştır.
Bu tür yağışlara örnek olarak Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerindeki sıra dağlarda gözlenen yağışlar gösterilebilir.
"Yağışların bölgesel bakımdan dağılışını incelediğimizde 7 coğrafi bölgede en az yağışı İç Anadolu'da görmekteyiz. Buradaki en önemli etken kuzeydeki Kuzey Anadolu Dağları ile güneyde Akdeniz'de yer alan Toros Dağları'nın sıradağ gibi uzanması ile nemli havaların iç kesimlere sokulamamasıdır.
Bugünkü yazımızın konusu olan konveksiyonel yağışlar da ısınan havanın yükselmesi ve bu yüksekliğe bağlı olarak soğuması neticesinde oluşmaktadır. Bu bilgiden hareketle konveksiyonel ya da yükselim yağışları, ısınan havanın yükselmesi ve soğuması neticesinde oluşan yağışlar olarak tarif edilebilmektedir.
Yağış miktarı, yükseltiye, yoğuşma seviyesinin yüksekliğine, enleme, denize uzaklığa, bakıya ve hâkim rüzgâr yönlerine göre değişmektedir. Bu etmenlerin yağıştaki etkisini niceliksel olarak ifade etmek yağışın mekânsal dağılışını doğru ortaya koyabilmek açısından önemlidir.
Sinoptik açıdan bakıldığında, eğer sağanak yağış saatte 0-2 mm. arasında yağış bırakıyorsa "hafif", 2 ile 10 mm. arasında "orta", 10 ile 50 mm. arasında şiddetli, 50 mm.den fazla yağış bırakıyorsa o zaman da "çok şiddetli" olarak nitelendirilir.
