Ussallaştırma örnekleri
Sırf kendi hükmetme duygusunu tatmin etmek için çocuğuna hiç durmadan karışan ve baskı uygulayan bir annenin, bunu onun iyiliği için yaptığını söylemesi bir rasyonalizasyon örneğidir. Ussallaştırma hipnozda (uyutmada) gözlemlenebilir.
Ussallaştırma TDK sözlük anlamı şu şekildedir: isim Herhangi bir işi veya davranışı akla uygun kılma, rasyonalizasyon.
Rasyonalizasyon, bireyin zor veya kabul edilmesi güç davranış ve düşünceleri için mantıklı ve kabul edilebilir gerekçeler sunarak gerçekleştirilen bir mekanizmadır. Örneğin, bir kişi iş yerindeki başarısızlığını, üzerindeki aşırı iş yüküne bağlayarak rasyonalize edebilir.
Rasyonalizasyon veya mantığa bürüme olarak da bilinen bahane bulma savunma mekanizması kişinin kendini haklı çıkarma çabasıdır. Birey kabul etmesi zor, başaramadığı bir eylemi çeşitli mazeretler bularak kendi davranışlarını haklı göstermeye çalışır.
İnsanın doğru ile yanlışı, iyi ile kötüyü ayırt etme gücüne us denir. Ussal kelimesinin sözlük anlamı ise akılcıdır. Felsefede usçuluk akımı, rasyonalizm ve akılcılık adıyla da bilinir. Bu felsefeye göre insan hakikate duyular ya da sezgiler ile değil, akılla ulaşabilir.
Ussal anlatım, temel anlatımıyla us yani aklın ağır bastığı bir anlatım biçimidir. Bu anlatım içerisinde duygu ifadeleri ya da mimiklere çok sık yer verilmez. Genellikle televizyon ve radyolarda sunulan haberler ussal anlatıma girer.
Türk Dil Kurumunca yayımlanan Ruhbilim Terimleri Sözlüğünde şöyle tanımlanmıştır: “Coşkuyla değil, us ve düşünme süreçleriyle ilgili olan.” Ruhbilim dilinde coşkusal deyiminin karşıtı olduğu gibi, metafizik dilde de sezgisel ve kılgısal deyimlerinin karşıtıdır.
[1] Hastalıktan veya yorgunluktan inler gibi "ıh" sesi çıkarmak.
(ﺗﺤﺸّﺪ) i. (Ar. ḥaşd “toplamak, yığmak”tan teḥaşşud) Birikme, yığılma, toplanma: Büyük küçük ne kadar halkı varsa köyceğizin / Başında bir iki pîr-i imâme-dâr-ı güzin / Tahaşşüd eyledi, teşyî için gönüllüleri (Tevfik Fikret).
Rasyonelleştirme (Bahane Bulmak) Freud'a göre bir duygu, düşünce ya da davranışın gerçek halinin tam olarak görülemeyip, kişiye uygun gelen ve çevreden kabul görebilir başka açıklamalarla dile getirilmesidir.
