[1] (') zorba.
osmanlı ve türkiye tarihi literatüründe yerel mahalli agalar ve beyler icin kullanılan bir terim. bir nevi devlet karşıtı değilde devletin yereldeki zorbacı ve el koyucu takımıdır.
Sözlükte “zorba gürûhu, derebeyleri” anlamına gelen mütegallibe (Sâmi, 2007); XVIII. yüzyılda kanunlara uymayan, isyan eden veya eşkıyalık faaliyetlerinde bulunan âyanlar için sıkça kullanılan bir terimdi. Âyan ise XVI. ve XVII. yüzyılda bir bölgedeki ileri gelen kişiler anlamına gelmekteydi.
MÜTEGALLİBE KELİMESİNİN ANLAMI
Zorba anlamına gelir. Bu kelime genellikle mütegalibe şeklinde yanlış yazılmaktadır. Doğru kullanımı mütegallibe şeklinde olmalıdır.
Âyanlık, uzun bir süre informel olarak 18. Asır ve Tanzimat dönemine kadar Osmanlı'da etkili bir müessese idi. Bu kişiler taşranın kodamanları, eski idareciler veyahut bir şekilde sivrilmiş sözü geçip saygı gören insanlardı.
İleri gelen, eşraftan olan kişi.
Ad. Keşfedilmiş, ortaya çıkarılmış.
Ayn, Arapçada göz demek. Aynen ise gözle göründüğü gibi anlamına geliyor. Muayene, ayan ve aynı da bu kökten. Hepsi için göz gerekiyor.
Olaylar üzerine İstanbul'dan Rusçuk şehrine kaçıp Alemdar Mustafa Paşa'ya sığınan reform yanlıları, Rusçuk Yaranı olarak anılan, bir gizli cemiyet kurarak Alemdar Mustafa Paşa'yı İstanbul'a gitmesi için teşvik ettiler.
Osmanlılar'da şehir ve kasabalarda devletle halk arasındaki ilişkileri düzenleyen kimselere verilen ad.
