Bağlaçlar kelimeleri ya da cümleleri birbirine bağlayan kelimelerdir. Bağladıkları kelimeler ve cümleler arasında yakın bir anlam ilişkisi kurarlar ve bu ilişkiyi açıklarlar. Bunun için genellikle birbirlerinin yerine kullanıl- mazlar. Bağlaçlara, anlam bakımından yarı anlamlı kelimelerdir denebilir.
Bağlaçlar veya rabıt (bağlama) edatları; kelimeleri, kelime gruplarını veya cümleleri biçim veya anlam yönüyle birbirine bağlayan kelimeler: ve, veya, ile, ama, de (da), ancak, çünkü, eğer, hâlbuki, hem … hem …, hiç değilse, ise, ki, lâkin, meğer, nasıl ki, ne …
Zira ölçünlü Türkçeye kaynaklık eden Türkiye Türkçesi ağızlarında 734 adet bağlaç tespit edilmiştir.
Edatlar cümleden atıldığında cümle anlamsızlaşıyor ancak bağlaçlar cümleden çıkartıldığında cümlede en fazla daralsa da cümle anlamsızlaşmaz. Bir örnekle ifade etmemiz gerekirse, "Onun gibisi çıkmadı" cümlesinde 'gibisi' kelimesini çıkardığımda anlamda bir bozulma meydana geliyor. Dolayısıyla bu kelime bir edattır.
Tek başına kullanıldığında bir anlamı olmayan ve sözcükler arasında anlam ilgisi kurmaya yarayan kelimelere edat denir. Bağlaçlar ise hem kelimeleri hem de birleşik cümleleri birbirine bağlar. En çok kullanılan bağlaçlar şu şekilde sıralanabilir: 1- Ve 2- İle 3- Kadar 4- Ancak 5- Ama.
Bağlaçlar aynı türde ya da benzer anlamdaki kelimeleri birbirine bağlar. Örnekler: 1- Roman ve hikaye (ve) 2- Selma ile Refik (ile) Söz gruplarını ve Sıralı cümleleri bağlamak için de bağlaçlar kullanılır. Örnek: ''Sınıf öğretmeni ile okul müdürü''.
“İle” yerine “ve” getirilebiliyorsa; “ile” bağlaçtır. Güllerle laleleri çok severdi. / Arkadaşları ile arası iyi değildi. (Birincisinde “ve” gelebildiği için bağlaç; ikincisinde “ve” kullanılamadığı için edattır.) “Yalnız, ancak” kelimeleri yerine “ama” bağlacı getirilebiliyorsa, bu kelimeler bağlaçtır.
Genelde cümleleri birbirine bağlayan sözcükler bağlaç olarak ifade edilir. Bunlar içerisinde ancak, fakat, yalnız gibi değişik kelimeler bulunur. Bu doğrultuda belli bir durumu öne çıkaran ifade edat olarak anlatılır.
Tek başlarına kullanıldıkları zaman hiçbir anlam ifade etmeyen ancak cümle içerisinde cümlenin anlamı bakımından aynı görevde kullanılan kelimeleri birbirine bağlayan ve bağladıkları kelimeler ile anlamlı ilişkiler kuran sözcüklere bağlaç denir.
Edat, diğer adıyla ilgeç, kendi başına bir anlamı olmayan ancak sözcükler arasında anlam ilgisi kurmak için kullanılan yardımcı kelimedir. Örneğin gibi, için, rağmen, karşın gibi kelimeler normalde bir anlama sahip değildir ancak cümle içinde kullanıldığında bir anlama sahip olur.
