İslam dini güzel ahlâkı teşvik etmiş, kötü alışkanlık ve huyları ise yasaklamıştır. Dinimizin yasakladığı kötü huylardan birisi de hiç şüphesiz gıybettir. Gıybet, bir kimsenin arkasından hoşuna gitmeyecek şeyleri söylemektir. Halk arasında dedikodu olarak da bilinen kötü alışkanlık gıybet ile aynı anlamda kullanılır.
Dedikodu gıybetin toplum dilindeki karşılığı. Aslında aynı şey. Dini terminolojide gıybet deniyor. Dedikodu daha çeşitlidir, karışıktır.
Gıybet, müminin "fâsık" ve "âsî" olmasına sebep olur. Gıybeti yapılan kimse hakkını helal etmedikçe kişi gıybetin günahından kurtulamaz. Çünkü gıybet etmek kul hakkı yüklenmektir. Kul hakkını ise Allah bağışlamaz.
Gıybet belli bir kişi veya zümrenin şeref ve haysiyetini rencide etmesi, dolayısıyla müminler arasındaki sevgi, saygı ve barışa zarar vermesi sebebiyle yasaklandığından böyle bir kişiyi kastetmeden genel olarak insanların kötülüğünden söz etmek gıybet sayılmaz.
İslam gıybeti büyük bir günah olarak kabul eder ve Kur'an bunu, kişinin ölü kardeşinin etini yemesine benzetir. Ayrıca kimsenin susması ve gıybeti dinlemesi de caiz değildir. Yahudilikte gıybet, hotzaat şem ra (kötü isim yaymak) olarak bilinir ve ağır bir günah sayılır.
Muhtelif senetlerle sevgili Peygamber'imizden (s.a.a) şöyle rivayet edilmiştir: "Gıybet, zinadan daha şiddetlidir. Nasıl olur diye sorulduğunda şöyle buyurdu: "Zira adam zina ederse, sonra da tövbe ederse, Allah onu affeder. Ama gıybet eden kimse, gıybet edilen kimse tarafından affedilmediği müddetçe bağışlanmaz."
Gıybet, laf taşıma ve iftira gibi günahları işleyen kimse, mutlaka kendi ve Allah arasında tövbe ve istiğfar etmesi gerekir. Ancak söylenen söz, hakkında konuştuğu kişiye ulaşmışsa ona gidip helallik istemesi gerekir.
Dedikodu ve Psikolojik Sebepleri
İnsanlar, başkaları hakkında bilgi veya görüş paylaştıklarında, başkalarına ait olma ve bağlanma duygusu hissedebilirler. Ek olarak, dedikodu, dikkat çekme veya tanınma arzusunun yanı sıra öz saygı veya üstünlük duygusu ihtiyacından da kaynaklanabilir (Baumeister & Leary, 1995).
Buna ek olarak küfretmek, insanlara hakaret ve onlarla alay etmek de abdesti bozan durumlar arasında zikredilmiştir. Ayrıca gıybeti dinleme de mezhebe göre abdesti bozan durumlardandır.
Empatik gıybet, dostluk duygularını artırıyor.
