Ötümlü damaksıl patlamalı ünsüz sesi bazı konuşulan dillerde kullanılan bir ünsüz sestir. Türkçede ince ünlülerden önce veya sonra gelen g sesini ifade eder. Aynı zamanda â harfinden önce gelen g harfi de bu sesi ifade eder. Mesela gel, git, geç, gâvur...
Süreksiz “b, c, ç, d, g, k, p, t” ünsüzlerinin sürekli “l, m, n, r, y, f, ğ, h, j, s, ş, v, z” ünsüzlerine dönüşmesine denir. Bu ses olayı sızıcılaşma ve akıcılaşma olarak ayrılır.
Bir kelimenin ilk hecesinde kalın bir ünlü varsa sonraki hecelerde yer alan ünlülerin de kalın, bir kelimenin ilk hecesinde ince bir ünlü varsa sonraki hecelerde yer alan ünlülerin de ince olması kuralı damak uyumudur.
Ön Damak Ünsüzleri (g,ğ,k,l,r,y): Dilin ucunun veya orta tarafının sert damağa teması ya da yaklaşmasıyla boğumlanan ünsüzlerdir. “g,k,” ünsüzlerinde dilin orta tarafı kabarır.
Kimi sözcüklerde türlü nedenlerden düz ünlülerin yuvarlaklaşması ya da kimi ünsüzlerin dudak ünsüzlerine dönmesi. (Savırmak) > savurmak, (konşu) > kom? u gibi.
Bir sesin bazı özellikler bakımından bir başka sesle benzer duruma gelmesine yarı benzeşme denir. Örnek: penbe > pembe, çarşanba > Çarşamba vb.
Ötümsüz /ç/, /f/, /h/, /k/, /ḳ/, /p/, /s/, /ş/, /t/ ünsüzlerinin ötümlü olan ünsüz karşılıklarına dönüşmesi biçiminde gerçekleşen ses olayına ötümlüleşme adı verilmektedir.
Dudak uyumu kuralına göre düz ünlüden sonra düz ünlü; yuvarlak ünlüden sonra ya düz geniş ünlü ya da dar yuvarlak ünlü gelir. Ama kelimedeki dudak ünsüzleri, bu kuralda istisna yaratır ve düz ünlüden sonra, kelimedeki dudak ünsüzü etkisiyle dar yuvarlak ünlü de gelebilir: çamır > çamur gibi.
1) Kalınlık-İncelik Uyumu ( Büyük Ünlü Uyumu )
Türkçe kelimelerde art (kalın) ünlü (a, ı, o, u) taşıyan heceleri, art ünlülü; ön (ince) ünlü (e, i, ö, ü) taşıyan heceleri de ön ünlülü heceler takip eder: okulunuzdan, oğlumuzla, gömleğinizi, gerinize gibi.
c) Ünsüz Uyumu
Türkçedeki ünsüzlerden tonsuz (sedasız) ünsüzlerle bunların karşılıkları olan tonlu (sedalı) ünsüzlerle ilgili bir uyumdur. Buna göre Türkçe kelimelerde tonsuz ünsüzler, tonsuz ünsüzlerle; tonlu ünsüzler, tonlu ünsüzlerle (b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z) yan yana gelebilir.
Nedir
Karbonhidratların görevleri nedir
3 Conditional Nedir
Badal nedir
Glob nedir göz
Kazan Bey'in oğlu Uruz'un tutsak olması konusu nedir
Grizu patlaması nedir nasıl olur
Bakara suresi 261 ayette anlatılmak istenen nedir
Yığma karkas yapı nedir
Çevirmeli telefon numarası nedir
120S kumaş nedir
Kamel nedir
Oksijenin donma noktası nedir
Ev iye nedir
15 ile bölünebilme kuralı nedir
Takım çalışması nedir kısaca
4 bir yanı su ile çevrili kara parçası nedir
Sorcerer nedir
Ağrı bandı nedir
Brit nedir giyim
Biyomühendislik bölümü nedir
Kromatit nedir kısaca 10 sınıf
Dhy nedir
Şems'in 40 gün kuralı nedir
Deri rugan nedir
Strateji nedir örnek
Gümüşhane'nin kökeni nedir
Genetik bölümü nedir
Alüminyum kütle numarası nedir
Ayrıntılı tam teşbih nedir
Sermaye Piyasası Kurulu görevi nedir
Öğretmen olmanın amacı nedir
Cefaks Nedir
Kanserde progresyon nedir
En eski cami nedir
Gerekçe açıklamak nedir
Toprak düzenleyici nedir
Kayın ok ve yayı sembol olarak kullanılmasının sebebi nedir
3 sınıf sayı değeri nedir
Capsair Nedir
Demokrasi endeksi puanı nedir