Bağımlı değişken araştırmacının manipüle etmediği, bağımsız değişkene bağlı olarak ortaya çıkan ve araştırmanın sonucu durumunda olan değişkendir.
Bağımlı değişkenler
Bir bağımlı değişken, değeri bağımsız değişkenin ne şekilde değiştiğine bağlı olan bir miktarı temsil eder. Genelde, bir denklemdeki bağımlı değişkeni temsil etmek için değişkeni kullanılır.
Örneğin, öğrenci başarısızlığı üzerine yapılan bir araştırmada öğrenci başarısı" (başarı ve başarısızlık ya da düzeyleri olarak) bağımlı değişkendir;nedeni ve niçini bilinmek istenen değişkendir.Bağımlı değişken, genellikle "Y" harfi ile gösterilir.
nedir ? Bağımsız değişken bizim değiştirdiğimiz değişkendir. Bağımlı değişken ise bizim değiştirdiğimiz değişkenden etkilenen, bağımsız değişkene bağlı olarak değişen değişkendir. Kontrollü ve sabit tutulan değişken ise kontrolümüzde kalan, miktarı değişmeyen değişkenlerdir.
Bağımsız değişken: Deneyde sayısı veya miktarı değiştirilen, deneyin sonucu üzerinde etkili olması beklenen değişkendir. Bağımlı değişken: Üzerinde bağımsız değişkenin etkisi incelenen değişkendir.Bağımsız değişkene bağlı olarak değişir. Kontrol edilen değişken: Deneyde miktarı değişmeyen ve sabit tutulan değişkendir.
Bağımsız değişken olası neden, bağımlı değişken ise olası sonuçtur.
Eğer değişkenin özelliği sayı ve miktar olarak açıklanabiliyorsa buna nicel değişken denir. Başarı puanı, ağırlık ve uzunluk ölçüleri birer nicel değişkendir. Eğer değişkenin özelliği sınıflandırılıyorsa nitel değişken denir. Değişkenler aldıkları değerlere göre sürekli veya süreksiz olarak sınıflandırılır.
Başka değişkene göre değişen değişkenlere bağımlı değişken denir. Bir deneyde etkilenendir. Genellikle sonuçtur. Örneğin; "Konu tekrarının başarı üzerindeki etkisi nedir?" sorusunda, konu tekrarına bağlı olarak değişen özellik başarı olduğu için bağımlı değişken başarıdır.
Cinsiyet ise araştırmacının değiştiremediği, sadece seçtiği bir değişken olduğu için bu da seçilmiş bağımsız değişken olarak tanımlanır. Düzenleyici (moderator) değişken, ikinci düzey bağımsız değişken olarak tanımlanan bir bağımsız değişkendir.
Düzenleyici değişken analizi (moderation analysis), bir veya daha fazla bağımsız değişken ile bir bağımlı değişken arasındaki korelasyon ilişkisini etkileyen üçüncü bir değişkenin (düzenleyici değişkenin) varlığını belirtir. Burada, üçüncü değişkene düzenleyici değişken denir (moderator).
