Bu mahkeme, ceza davalarıyla ilgilenir ve genellikle hırsızlık, yaralama, hakaret gibi suçları kapsar. Ayrıca, trafik suçları gibi belirli cezai konular da Asliye Ceza Mahkemesi'nin yargı yetkisi altındadır. Bu mahkeme, ağır cezalara neden olmayan, genellikle mahkemeye düşen daha düşük düzeyde suçlarla ilgilenir.
Asliye Ceza Mahkemesi on yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçların yargılamasını yapmakla yükümlü bir mahkemedir. Asliye Ceza Mahkemesi diğer kanunlarla başka mahkemelerin görevli kılınmadığı tüm ceza davalarına ve işlere bakmaktadır.
Bu mahkeme, çeşitli suçlarla ilgili dava dosyalarını inceleyerek karar verir. Asliye Ceza Mahkemesi, hırsızlık, dolandırıcılık, yaralama gibi suçlarla ilgili davalara baktığı gibi, trafik kazaları veya diğer suçlarla da ilgilenebilir. Asliye Ceza Mahkemesi, suçun türüne, işlenme biçimine göre karar verir.
Asliye Ceza Mahkemesi, beraat, mahkumiyet, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) gibi kararlar verebilir. Kararlar, temyiz süresi geçtikten veya istinaf yolu kapandıktan sonra kesinleşir.
Ceza davasında ilk duruşmada ne olur? Ceza davalarının ilk duruşmasında, tanzim edilen iddianame sanığa okunarak il önce sanığın savunması alınır. Sanığın mahkeme huzurunda savunmasını yapmasının ardından varsa şikayetçi taraf dinlenerek davaya katılma talebinin bulunup bulunmadığı sorulur.
Sanık, ceza yargılamasında suç şüphesi altında olan kişiyi ifade ederken; davalı ise hukuk yargılamasında mahkemeden talepte bulunan davacının karşı tarafıdır.
Soruşturma aşamasında “şüpheli” olan kişi, ceza davası aşamasında “sanık” olarak nitelenir. Sanık hakkında ceza mahkemesinde yargılama yapılarak beraat, mahkumiyet veya başkaca bir karar verilebilecektir.
Kesinleşen hüküm, infaz edilmek üzere mahkeme tarafından infaz savcılığı bürosuna gönderilir. İnfaz savcılığı, kesinleşen hükmün içeriğini göre hükmü infaz eder. Hakkındaki mahkumiyet hükmü kesinleşen kişi, ceza infaz kurumuna (cezaevi) alınır veya dışarda cezasının infaz süreci başlatılır.
Asliye ceza Mahkemelerinin görev alanında olan suçlar söz konusu ise bu defa tutukluluk süresi için en fazla bir yıl öngörülebilir. Zorunluluk hali hasıl olduğunda ise süreye altı ay ilave edilebilir. Ağır Ceza Mahkemesinin görev alanına giren bir suç işlendiğinde sanık ya da şüpheli en fazla iki yıl tutuklanabilir.
Beraat kararı, sadece ceza mahkemesi tarafından verilebilecek bir karar türüdür. Bu nedenle diğer mahkemelerin verdiği kararlar hukuki nitelikleri itibariyle beraat hükmü olarak kabul edilemezler.
