Osmanlı şehirlerinin ticari organizasyonunu sağlayan kurumlar arasında Kapan Hanları da bulunmaktadır. Tek bir cins ticaret ürünlerinin toptan satışı ya da dağıtımını sağlayan Kapan Hanları Anadolu'da Selçuklular döneminden beri görülmektedir.
Arap ve Türk-İslam devletlerinde kullanılan kapan tabiri Osmanlı'larda daha ziyade un kapanı (kapan-ı dakik), bal kapanı, yağ kapanı vb. satılan malın adıyla birlikte kullanılmış, böylece büyük tartı aletinin ismi olmaktan çıkıp günümüz toptancı hallerini veya zahire borsalarına benzeyen yerlerin adı olmuştur.
Kapan, genel anlamıyla avlanmak veya haşerelere (örneğin fare kapanı) karşı önlem amaçlı kurulan düzeneklerdir.
Kapgan adı Çin kaynaklarında Mo-ço olarak geçen Kapgan'ın adı, bugünkü Türkçede "fethetmek" anlamına gelen "kap- (al-)" eyleminden türemiş olup "fatih" anlamına gelmektedir. Asıl okunuşu Kapağan olmalıdır. Çünkü adın geçtiği Orhun Yazıtları'nda bu hükümdarın adı sessiz harflerle k, p, g, n biçiminde yazılmıştır.
Kapan kelimesi, Osmanlı döneminde, büyük tartı, kantar anlamının yanısıra, bu tür resmi ağırlık ve ölçülerin konumlandığı toptan dağıtım yerleri için kullanılmıştır.
Kapan (Ermenice: Կապան), Ermenistan'ın güneydoğusunda bulunan Sünik marzının merkezidir. Erivan'dan 316 kilometre uzaklıktadır.
Orta Çağ'da tüketim mallarının dağıtımı önemli bir konuydu. Karaborsa, aşırı fiyat artışı ve tekelleşmenin önlenebilmesi için malların perakendicilere ve imalathanelere dengeli biçimde dağıtılması gerekiyordu. Bu nedenle şehre gelen mallar ilk olarak kapan adı verilen toptancı hallerine getirilirdi.
Atabeylik Teşkilatı
Atabey unvanını Selçuklu tarihinde ise ilk olarak Sultan Melikşah'ın tahta çıkması ve hükümdarlığını diğer Selçuklu hanedan mensuplarına karşı korumasında emeği geçen ve meliklik döneminden itibaren onun yetişmesinden sorumlu olan Vezir Nizamülmülk'e verilmiştir.
Sözlükte “inmek, konaklamak, misafir olmak” anlamındaki nüzûl kökünden türemiş bir mekân ismi olan menzil “ev, konak; iki konak arası, bir konak yol; posta ve posta tatarları beygirlerinin bulunduğu mahal” mânalarına gelir. Osmanlı Devleti'nde daha çok resmî haberleşmeyi sağlayan posta teşkilâtını ifade eder.
Osmanlı döneminde büyük şehirlerde özellikle zahire türünden ihtiyaç maddelerinin toptan alınıp satıldığı yer. Osmanlı dönemi Türk şehirlerinde ticaret bölgesinin çarşı içindeki merkezi ve değerli malların saklanıp satıldığı bir bina türü.
