Kânûn-ı Esâsî (Osmanlıca: قانون اساسى, romanize: Ḳânûn-i ʾEsâsî) veya 1876 Anayasası, Kânûn-ı Esâsî çeviri olarak "temel kanun" ya da "anayasa" anlamına gelmektedir. Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk ve son anayasasıdır. 23 Aralık 1876'da ilan edilmiş, 1878'de II. Abdülhamid tarafından askıya alınmış, 24 Temmuz 1908 II.
Haberleşmenin gizliliği, toplanma hakkı, dernek kurma hakkı gibi temel haklar Anayasa'da yer almıştır. Padişahın mutlak veto yetkisi kaldırılmış, geciktirici ve zorlaştırıcı veto yetkisi haline dönüştürülmüştür. Hükümetin padişaha karşı sorumlu olması değiştirilmiş, hükümet meclise karşı sorumlu hale getirilmiştir.
Konferans Haliç Tersanesi'nde bulunan Bahriye Nezareti'nde toplandığı için Tersane Konferansı adıyla tarihe geçmiştir. 23 Aralık 1876'da toplanan bu konferansa Prusya, İngiltere, Rusya, Fransa ve Osmanlı Devleti katıldı.
Birinci Meşrutiyet, Osmanlı İmparatorluğu'nda 23 Aralık 1876'da II. Abdülhamid tarafından ilan edilen, anayasal monarşi rejiminin ilk dönemi. Bu dönemin anayasası Kanun-ı Esasi, yürütme organı padişah II. Abdülhamid, yasama organı ise Meclis-i Umumi'dir.
İlk Osmanlı Anayasası 1876 tarihli Kanun-ı Esâsî, İmparatorluğun içerisinde bulunduğu durumdan ancak meşruti bir yönetime geçilerek kurtarılabileceği inancına sahip Yeni (Genç) Osmanlılar olarak bilinen Batı eğitimi almış Osmanlı aydınlarının çabalarıyla gündeme gelmiştir.
I. Meşrutiyet, hem Avrupa devletlerinin baskısı hem de çökmekte olan Osmanlı Devleti'nin yenilenmesi ve yaşatılması amacıyla ilân edilmişti. II. Meşrutiyet ise çökmekte olan Osmanlı İmparatorluğunu kurtarmak amacıyla ve uzun süren bir baskı dönemine tepki olarak ilân edilmişti.
Meşrutiyet, meşruti monarşi, anayasal monarşi, anayasal tekerki ya da parlamenter monarşi, hükümdarın yetkilerinin anayasa ve halk oyuyla seçilen meclis tarafından kısıtlandığı yönetim biçimi.
Para basılması, hutbelerde adının okunması, yabancı devletlerle anlaşmalar yapılması, harp ve barış ilanı, kara ve deniz kuvvetlerinin kumandası, askerî harekât yapılması, şer'i hükümlerin uygulanması, cezaların hafifletilmesi veya affı, memurlara rütbe ve nişan verilmesi gibi yetkilere sahiptir.
İkinci dönem Meclis-i Mebusanı 1877-1878 Osmanlı Rus Savaşının en şiddetli döneminde açılmış ve önemli ülke meseleleri ile uğraşmak zorunda kalmıştır. Neticede, Sultan II. Abdülhamit Kanun-ı Esasî'nin kendisine tanıdığı yetkiye dâyanarak Meclisi süresiz tatil etti ve Anayasayı askıya aldı (13 Şubat 1878).
MADDE 4- Anayasanın 1 inci maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile, 2 nci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3 üncü maddesi hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.
