Atatürk, olası iç ve dış tehditlere karşı gençlerin her koşulda cumhuriyeti koruması gerektiğini vurgular. “Ey Türk gençliği!” diyerek başlayan bu hitabe, ülke çıkarlarının her şeyden üstün tutulması gerektiğini ve Cumhuriyetin bağımsızlığının genç nesillerce muhafaza edilmesinin önemini anlatır.
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndaki yenilgisiyle birlikte ortaya çıkan karanlık manzaranın tasviri ile başlar. Bu karanlık şartlarda dahi Türk gençliğinin ödevinin Türk istiklal ve cumhuriyetini sonsuza kadar korumak ve savunmak olduğu ifade edilir.
Gençliğe Hitabe ile temelde “istiklal” ve “cumhuri- yet” kavramları ön plana çıkarılarak milletimizin bağımsızlığının ve iradesinin her şeyin üzerinde olduğu gerçeği genç nesillerin dimağına nakşedilmek istenmiştir.
Gençliğe Hitabe, Mustafa Kemal Atatürk tarafından, Türk milletinin geçmişte yaşadığı sıkıntıları tekrar yaşamaması maksadıyla yazılmıştır. Hitabe, gençliğe tavsiyeler barındıran ifadeleri içerir. Hitabe, Osmanlı Devleti'nin 1. Dünya Savaşı'nda yaşadığı ağır yenilginin tasvir edilmesiyle başlar.
EY TÜRK GENÇLİĞİ! :Atatürk Türk Gençliğine yüksek, içten bir edayla sesleniyor. Atatürk, Türk gençlerine 'Türk' ifadesiyle seslenerek, gençlere kimliklerini, mensup oldukları ulusun kökenini, tarihini, kültürünü hatırlatıyor. KORUMAK VE SAVUNMAKTIR. : Atatürk Türk gençliğine seslenmeye devam ediyor.
Hitaben olarak bilinen sözcüğün anlamı birisine yöneltilen söz ve hitap yoluyla anlatmaktır.
Muhittin Nalbantoğlu, "Bilge Kağan'ın 'Ey, Türk budunu' diye başlayıp bütün Türk milletine hitap ettiği son sayfanın kenarına, Atatürk kendi el yazısıyla 'Büyük nutuk böyle bir ifadeyle hitam bulunacaktır.'" diye not düştüğünü belirtmektedir.
Atatürk'e göre gençlik, millî şuura sahip ve modern kültürlü olarak yetişmelidir. Gençlerin sağlam ve olumlu bir karakter taşımaları bilhassa önemlidir. Atatürk'e göre gençler, almakta oldukları eğitim ve kültür ile insanlık meziyetinin, vatan sevgisinin, fikir hürriyetinin en kıymetli sembolü olacaklardır.
Gençliğe Hitabe, Atatürk'ün gençlere verdiği önemli mesajlarla doludur. Bu mesajlar, Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığının ve değerlerinin korunması için gerekli olan mücadele ruhunu, fedakarlığı ve sorumluluk bilincini ifade eder.
Nutuk'un ikinci cildinin sonunu Atatürk, "Türk Gençliğine Bıraktığım Emanet” metni ile bitirmiştir.
