Mantığa Bürüme (Rationalization):
Kişinin yaşadığı suçluluk, başarısızlık gibi olumsuz duygulara farklı bahaneler bulmasıdır. Diğer bir değişle kişinin olumsuz durumlar karşısında kendini rahatlatacak nedenler bulmasıdır.
Çarpıtma: Bireyin gerçekleri kendi işine geldiği gibi anlamasıdır.
Psikoloji alanında bilişsel çarpıtmalar (cognitive bias) şeklinde ifade edilen kavram, bireylerin deneyimlerini yorumlarken ve karar alırken sistematik bir şekilde mantığa aykırı bir düşünce yapısını takip etmeleri anlamına gelir.
1) Mantığa Bürünme(rasyonelleştirme):
Bu tip savunma mekanizması bireyin yapmış olduğu belirli bir davranışı hafifletici mazeretler bulma biçiminde kendisini gösterir. Örneğin; sınavda kopya çeken bir öğrencinin yakalanması durumunda, 'herkes öğrenciyken kopya çeker' demesi…
Bölme (Splitting):
Alt düzey özgül savunmaların temeli bölme savunma mekanizmasıdır. Güçsüz bir benliğin temel göstergesidir. Güçsüz benlik bölmeyi kullanır, bölmeyi kullandıkça daha da güçsüzleşir ve kısır döngüye girilir. Normal gelişimin 2 ay ile 3 yaş arasında ortaya çıkar.
Düşünselleştirme (Entellektüalizasyon):
Yasak dürtülerin, kötü anı ve yaşantıların akılcı yetiler ve bilgilerle açıklanarak, asıl bunalım kaynağının üzerinin örtülmesidir. Okumuş, bilgi birikimi yüksek kişilerce kullanılan bir savunma düzeneğidir.
Bilişsel çarpıtma, diğer adıyla düşünce hataları psikolojide ve bilişsel terapide sıkça kullanılan bir terimdir. Bu, insanların olayları, durumları veya kendilerini yanlış yorumlama eğiliminde oldukları düşünce hatalarını ifade eder. Birçok kişi depresyondayken çoğu zaman gerçeğe uygun bir şekilde düşünemez.
Bilişsel çarpıtmalar, insanların düşünme süreçlerinde mantıksız ve genellikle olumsuz inançlara kapılmasına neden olan zihinsel tuzaklardır. Bu çarpıtmalar, kişinin olayları ve durumları gerçekçi olmayan ve aşırı genelleştirilmiş bir şekilde algılamasına yol açar.
Rasyonalizasyon veya mantığa bürüme olarak da bilinen bahane bulma savunma mekanizması kişinin kendini haklı çıkarma çabasıdır. Birey kabul etmesi zor, başaramadığı bir eylemi çeşitli mazeretler bularak kendi davranışlarını haklı göstermeye çalışır.
Bilişsel çarpıtmalar, bir kişinin düşünme biçiminde olumsuz kalıplar yaratan önyargılı düşüncelerdir. Depresyon ve kaygıya bir tepki olabilir. Bu alışılmış düşünceleri değiştirmek, bir kişinin genel refahını iyileştirmeye yardımcı olabilir.
