Karagöz, şeffaflaştırılmış deriden yapılan “tasvir”lerin, figürlerin arkasına verilen ışıkla beyaz perde üzerine yansıtılması temeline dayanan, değnekler yardımı ile oynatılan söze dayalı Türklere özgü gösteri türüdür.
Oyunda Karagöz ve Hacivat dışında Zenne, Çelebi, Tiryaki, Beberuhi, Laz, Kayserili, Kastamonulu, Rumelili Arap, Kürt, Arnavut, Frenk/Rum, Ermeni, Yahudi, Matiz, Külhanbeyi ve Çengi gibi farklı karakterler bulunmaktadır. Müzik ve dans, Karagöz oyunlarının önemli unsurlarıdır.
Karagöz tasvirleri tabaklanmış deve, inek, keçi, ceylan ve eşek derisi kullanılarak yapılmaktadır. Özel olarak hazırlanmış, temizlenmiş bıçak izi olamayan deriler seçilerek temizleme bıçakları ile kazınır, su ile ıslatılarak “derinin hamlanması” sağlanır.
Figürlerin gölgesi perdeye yansıtılır ve anlatılan hikayeler izleyicilere aktarılır. Gölge oyunları genellikle geleneksel hikayeleri, mitleri, efsaneleri ve dini öyküleri anlatmak için kullanılır.
Tasvir, deriden yapılan iki boyutlu Karagöz kuklalarına verilen isimdir. Şeffaflaştırılmış deve, düve, manda, at, eşek ve keçi derisinden yapılıp, doğal boya ile renklendirilmektedir.
*Varlıkların belirgin özelliklerini tanıtıp onların göz önünde canlandırılmasını sağlamak için betimlemelerin yapıldığı anlatım biçimidir.
Karagöz ve Hacivat'ı çok seven ve ölümlerine çok üzülen Şeyh Küşteri, ölümlerinin ardından kuklalarını yaparak perde arkasından oynatmaya başlar. Bu sayede Karagöz ve Hacivat tanınır.
Zenne, eski geleneksel göçebe geleneğinde düğünlerde ve şenliklerde kadın kıyafetiyle geleneksel olarak kadın gibi oynayan erkeklere verilen isimdir. Karagöz gibi tiyatro sergisi hasıl olduğunda kadın rolüne çıkan erkeklere zenne denir.
“Kâri kadim” perde iki metre eninde, iki buçuk metre boyunda çiçekli minder örtüsünden yapılmış ve ortasına dikilmiş bir metre eninde, altmış santim boyunda patiskadan yapılır. Bu perdenin üst kısmı uçkurluk gibi gibi dikilir ve içinden bir salıncak ipi geçirilerek bir köşeye gerilir.
Karagöz'ün kulakları duymuyor ve sürekli Hacivat'ı yanlış anlıyor. Bu yüzden ikisi arasında komik ve eğlenceli diyaloglar yaşanıyor.
