Labada, halk arasında en çok evelik ismiyle bilinse de yabani pazı, develik, efelik ya da efelek olarak da anılan bir bitki. Kuzukulağına ve hatta ıspanağa benzerliği sebebiyle zaman zaman karıştırılsa da koyu yeşil renkli yaprakları daha yayvan, geniş olduğu için ayırt edilebiliyor.
Bitkinin çiçek, kök ve yaprakları, ağrı, yara, egzama, sindirim problemleri, romatizma, hemoroid gibi rahatsızlıklara iyi geldiği tespit edilmiştir. Kışın kullanımı yaygın olan evelik otu kış soğuklarına ve hastalıklara karşı bağışıklık sistemini güçlendiriyor.
Ekşi (asitli) olmayan Rumex türleri, Türkçede labada olarak adlandırıldığı için yabani labada adını alsa da kaynaklarda yabani kuzukulağı adı da geçer. Küt yapraklı labada ile geniş yapraklı labada adları da kullanılır. Halk arasında diğer labada türleri gibi bu da evelik adıyla bilinir.
23-79 yılları arasında yaşayan Romalı tarihçi ve yazar Pilinius yapışkan andızotunun dişleri kuvvetlendirmede, köklerinden elde edilen çayın öksürük, bağırsak solucanları, mide gaz ve sancılarını dindirmede, zehirli hayvan ısırıklarının tedavisinde ilaç olarak kullanıldığını belirtmiştir.
Iğdır ovasında tabiatta bolca doğal olarak yetişen Evelik otu C vitamini açısından çok zengindir.
Evelik otu, özel bir bakım gerektirmeyen bir ot olmakla beraber, yabani olmasından ötürü kolayca bulunabilir. Taze şekilde veya çay olarak tüketilen bu bitki sayesinde mide problemlerinden gribe kadar birçok soruna çözüm olmaktadır.
Damar otu müshil olarak kullanılabilir: Damar otu ayrıca hafif bir müshil, sindirim yardımcısı ve balgam söktürücü olarak da kullanılabilir. Damar otundaki psyllium, irritabl bağırsak sendromu (huzursuz bağırsak sendromu), ishal, kabızlık ve hemoroid gibi hastalıkların tedavisi için kullanılmıştır.
Yağlar tencereye alınır, salça kavrulur. Soğan ince doğranıp eklenir biraz sotelenir ve evelik otu tencereye alınır. Otlar yumuşayınca üzerine bulgur serpilir 1 ya da 2 su bardağı kadar su eklenir. Kısık ateşte bulgurlar yumuşayana kadar pişirilir.
Yöreye göre evelik, labada, kara pancar diye de adlandırılan evelik otu Bayburt, Erzurum yörelerinde mayıs sonu haziran başında yetişen bir bitkidir.
Yabancı ıspanak ya da yabanpancarı isimleriyle de bilinen pazının faydaları sağlık için destekleyici ve hastalıklara karşı koruyucu olarak etkilerini gösterebilir.
