Kelimelerin cümle içerisinde dolaylı tümleç, belirtili nesne ya da zarf tümleci olarak kullanılmasını sağlayan eklere çekim eki denir. Bu ekler, isim ve fiil soylu kelimelerin sonuna ya da gövdesine getirilir. Çekim ekleri, yapım eklerinden farklı olarak kelimenin anlamını değiştirmez.
İsim çekim ekleri ise isim ve isim soylu sözcüklerin sonuna getirilerek onları diğer isimlere, edat ve fiillere bağlamakla görevli olan, cümle içinde kelimenin görevini belirleyen eklerdir. Örnek: Babası çocuğu çağırdı. Örnek: Okula gittim. Örnek: Akşam evde olacakmış.
Yapım eki, isim ya da fiil kök veya gövdelerine eklenerek onlardan yeni isimler ya da fiiller türeten ektir. Ayrıca yapım ekleri tema dışına çıkmadan yeni bir kelime oluşturur. Onu çekim ekinden ayıran özelliği budur.
İsim Çekim Ekleri.
Hal durum ekleri, iyelik ekleri, ilgi zamiri (-ki), çokluk eki (-lar/-ler), soru eki (-mi), ek-fiil ekleri, tamlama eki, eşitlik eki (-ca/-ce) ve vasıta eki (-la/-le) isim çekim ekleri çeşitleridir.
Fiil çekim ekleri fiile eklenerek bazı özelliklerini ortaya çıkaran bir ek olarak bilinir. Kendi içlerinde ise şu şekilde 5'e ayrıldığı bilinir: Zaman ekleri olarak bilinen dilek ve haber kipleri, şahıs ekleri, soru ekleri, ek fiil, olumsuzluk eki olarak sıralanabilir.
Türkçede ekler, çekim eki ve yapım eki olmak üzere iki türe ayrılmaktadır. Kelimelerin anlamını değiştirmeyip sadece cümle içerisinde bir görev kazanmasını sağlayan ekler çekim eki, kelimenin anlamını ve/veya türünü değiştirerek yeni bir kelime türeten ekler ise yapım eki olarak adlandırılmaktadır.
İsim çekimi ekleri, isimleri fiillere veya isimleri isimlere bağlamak suretiyle kelimeler arasında geçici ilgiler kuran eklerdir. İsimler ve isim soyundan kelimelerin çekiminde işlek olarak kullanılır. Çokluk eki, soru eki, iyelik ekleri ve hâl ekleri olmak üzere dört gruptur.
Sonuna getirildiği kelimelerin anlamlarını değiştiren eklere yapım eki denir. Bu ekler isim soylu kelimelerden isim ve fiil türetmek için kullanılır. Örneğin: Göz - Gözlemek. Göz kelimesi isimken gözlemek fiildir.
Türemiş kelime veya türemiş sözcük, isim ve fiil köklerine veya diğer türemiş sözcüklere yapım ekleri getirilerek türetilen sözcüktür. Yalın hâldeki türemiş sözcükler gövde olarak da bilinir.
Belirtisiz isim tamlamaları, sıfat tamlamaları, isnat grupları, birleşik fiiller, ikilemeler, kısaltma grupları ve kalıplaşmış çekimli fiillerden oluşan ifadeler yeni bir kavramı karşıladıklarında birleşik kelime olurlar. Birleşik kelimeler belirli kurallar çerçevesinde bitişik veya ayrı olarak yazılır.
