19 Mayıs, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün Samsun'a ayak basarak milli mücadeleyi başlatması ve gençliğin bağımsızlığı anısına her sene kutlanmaktadır. 1938 yılından itibaren resmi bayram olarak ilan edilmiştir.
19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal Atatürk Bandırma Vapuru ile Samsun'a çıkmıştır ve bu gün, İtilaf Devletleri'nin işgaline karşı Türk Kurtuluş Savaşı'nın başladığı gün kabul edilir. Atatürk bu bayramı Türk gençliğine armağan etmiştir.
Atatürk“Gençler! Benim gelecekteki emellerimi gerçekleştirmeyi üstlenen gençler! Bir gün bu memleketi sizin gibi beni anlamış bir gençliğe bırakacağımdan dolayı çok memnun ve mesudum”(6)derken Türk gençliğine olan güvenini de anlatmıştır.
19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı 105. Yılı Kutlama Programı (2024)
Cumhuriyetin ilanıyla neticelenen sürecin başlangıcı olarak kabul edilen Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışı, millet olarak varlığımızı güçlendiren, umutlarımızı canlandıran ve yolumuzu aydınlatan tarihi bir adımdır.
Mustafa Kemal Atatürk'ün en büyük ideali, millî sınırlarımız içinde millî birlik duygusuyla kenetlenmiş uygar bir toplum oluşturmaktı. Vatanı kurtaran, hür ve bağımsız Türkiye idealini gerçekleştiren Mustafa Kemal, yeni Türkiye'yi modernleştirmek amacı ile çağdaş medeniyet idealine yöneltmiştir.
1881 - Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu (ö. 1938) (19 Mayıs, onun Samsun'a çıktığı güne atfedilmiş sembolik doğum günüdür.)
16 Mayıs 1919 Cumartesi günü, İstanbul'dan kalkan, Kaptan İsmail Hakkı (Durusu) idaresindeki Bandırma Vapuru, Dokuzuncu Ordu Kıt'aları Müfettişliğine atanan Mustafa Kemal Paşa (Atatürk) ile mahiyetini Samsun'a götürüyordu. Atatürk, Samsun ve çevresinde asayişi düzenlemekle görevli idi.
Atatürk bu bayramı gençliğe armağan etmiştir. Çünkü tıpkı çocuklar gibi gençlerin de O'nun için ayrı bir önemi vardı. Atatürk gençleri her zaman ülkenin ve cumhuriyetin koruyucusu ve ilerletici gücü olarak görmüştür.
Mustafa Kemal Paşa'nın telgrafta belirttiği gibi İngilizler mütareke hükümlerine aykırı olarak, 9 Mart 1919 da Samsun'a 200 asker çıkarmışlardı. 17 Mayıs 1919'da ise 100 kişi daha çıkarılmıştı. Bunların aralarında ellerindeki kartvizitlerden anlaşıldığı kadarıyla, Sivas denetleme subayı unvanlı iki subay da vardı.
