Bütün bu olaylar üzerine, isyanları bastırmakla görevli Dîvânü'z-zenâdıka adı verilen bir müessese de kurulmuştur. Abbâsîler devrinde ortaya çıkan isyanların en önemlisi, geniş bir alana yayılması, devamlılığı, teşkilâtlanması ve bütünlük arzetmesi bakımından, Bâbek el-Hürremî'nin isyanıdır.
Divânü'l-harâc, beytülmâlin ana kaynağı kabul edilen harâcın toplanması ve giderlerin kaydı ile ilgilenen bir daireydi.
Divanü'l-Berid: Posta ve İstihbarat Divanü'l-Cünd: Askeri işler Şurta Teşkilatı: Asayişi sağlardı, başlangıçta Kadıya bağlı idi, daha sonra ayrı bir kurum oldu.
Bu divanlar içerisinde Dîvân-ı Vezâret, Dîvân-ı Mezâlim, Dîvân- ı Berîd, Dîvân-ı Amid el-Mülk (Dîvân-ı Resâil, Dîvân-ı İnşâ), Dîvân-ı Evkâf, Dîvân-ı Kudât, Dîvân-ı Muhtesib adlarında toplamda 7 tane idari divan bulunmaktaydı (Tokan, 2015, s. 78).
Halife Mehdî bu sebeple Dîvânü'z-zenâdıka'yı kurmuş, buraya “sâhibü'z-zenâdıka” (arîfü'z-zenâdıka) unvanlı bir görevli tayin etmiş, haklarında yapılan tahkikat neticesinde suçu sabit görülenler hapis veya ölüm cezasına çarptırılmıştır (Taberî, VIII, 167).
Bir şairi zendeka ve ilhâd ile itham etme, onu bir nevi canıyla imtihan etme demektir. Bu nedenle zendeka ve ilhâd ile suçlanan birtakım şairler, can korkusu vehmine kapılarak ya akıllarını yitirmiş ya da dermansız dertlere tutulmuştur.
Divan-ı Mezalim hem icra hem de kaza gücü ile donatılmış mazlum kişilerin şikayetleri üzerine hukuki olan anlaşmazlıkları çözen yüksek bir yargı organı olarak bilinmektedir. Yasama ve yargı organları da birleşerek Divan-ı Mezalim'i oluşturmuştur.
-Divanü'l-harac: devletin mali işlerine bakar.
Mezâlim divanı ise, "hem icra hem de kaza gücü ile donatılmış olan ve mazlumların şikâyetleri üzerine hukuki anlaşmazlıkları çözümleyen yüksek bir yargı organı"dır. Yürütme ve yargı organı birleşerek, Divan-ı Mezalim organını meydana getirmiştir (Cin ve Akgündüz, 1990: 266).
Âsafî, bizzat tanık olduğu olayları kaleme aldığı eserinde 16. yüzyıl Osmanlı şark coğrafyasında yaşanan pek çok mühim hadiseyi tafsilatlı biçimde kaydetmiştir. Şecâatnâme, edebiyatımızın önemli gazavatname örneklerinden biri olmakla birlikte aynı zamanda manzum bir tarih eseri niteliğindedir.
Divan-ı İnşa hukuki ve siyasi bölümler ile ilgili işler için kurulan bir divandır. Atamalar ve yazışmalar ile ilgilenir. Divan-ı İnşa, diğer adıyla Divan-ı Tuğra, devletin iç ve dış yazışmalarından sorumludur. Divan-ı İnşa, atama ve berat mektuplarını yazar.
Mevâli, İslam tarihinde cahiliye devrinde toplumdaki kişilerden birinin ya da çoğunluğunun isteğiyle kabileye katılan insanlara/kölelere verilen ad. Emevi ırkçı politikası olarak da bilinir.
