Bir olayın veya durumun gerçekleşmesinin, başka bir olayın veya duruma bağlı olduğunu belirten cümlelere koşul-sonuç (şart- sonuç) cümleleri denir.
Koşul Sonuç cümlelerine örnekler: Ödevlerini yaparsan parka gidebilirsin. Alış veriş Merkezine götürürüm. Ödevini erken bitirirsen Film izleyebilirsin.
Öncelikle cümledeki yargılar birbirine ''nedeniyle'' ya da ''sebebiyle'' sözcükleriyle bağlanabiliyorsa neden-sonuç, ''amacıyla'' sözcüğüyle bağlanabiliyorsa amaç-sonuç, çoğunlukla ''-sa-se'' eki alıp yargının yapılmasını bir koşula bağlıyorsa koşul-sonuç cümlesi olduğuna dikkat edilmelidir.
Bir olayın gerçekleşmesinin başka bir olayın gerçekleşmesine bağlı olan cümlelere koşul sonuç cümleleri denir. Koşul sonuç cümleleri, dil bilgisinde koşul cümleleri, şart cümleleri ve koşula bağlılık cümleleri olarak da bilinir.
Türkçede koşul anlamı asıl olarak “-se” şart ekiyle sağlanır. “ise”, “-ince”, “-dikçe”, “mi”, “ama”, “üzere”, “yeter ki” ile de koşul anlamı sağlanabilir. * Ödevini yaparsan oyun oynayabilirsin.
(Zorlamanın amacı arkadaşına sürpriz yapmaktır.) Ceketini kuru temizlemeye vermek için dışarı çıktı. (Dışarı çıkmanın amacı ceketi kuru temizlemeye vermektir.) Hesabı ödemek için ayağa kalktı.
Yüklemin yapılış sebebi bildirildiği için bu cümle sebep-sonuç cümlesidir. » Okulların açılmasıyla masraflar arttı. » Onu çağırmadık diye bize küstü. » Yağmur yağınca maç iptal oldu. » Malzeme yetersizliğinden inşaat yarım kaldı. > Neden-sonuç ilişkisi bağımsız iki cümle ile de ifade edilebilir.
Buradaki en önemli fark; amaç-sonuç cümlelerinde birinci yargının (amacın) gerçekleşip gerçekleşmediği belli değildir. Ama neden-sonuç cümlelerinde her iki yargı da gerçekleşmiştir.
Şart cümlesi veya koşul cümlesi, Türkçedeki anlamına göre cümle türlerinden biri. Yan cümlesi dilek-şart kipini alan ve şart anlamı taşıyan cümledir. Ana cümledeki fiilin gerçekleşmesi, yan cümlede belirtilen bir şarta bağlıdır. Ancak çok çalışırsan başarılı olabilirsin.
Karşılaştırma cümleleri, bir varlığın, durumun veya kavramın azlığı-çokluğu, farklılığını, üstünlüğünü ifade eden kelimelerdir. Mesela “Ahmet'in ayakkabıları, Selma'nın ayakkabılarına göre daha fazladır.” Bu cümlede kullanılan “göre” sözcüğü, bir karşılaştırma yapmak amacı ile kullanılmıştır.
