Kızılbaş, eski dinî inanış ve kültürleri ile İslamiyeti kendilerine has bir şekilde birleştirip Şiilik'ten etkilenen Safevi Tarikatı müridleri için kullanılan terim.
Yakın bir zamana kadar II. Mahmud döneminde Rumeli Bektaşi tekkelerinin kapatılmasıyla ilgili 2 Eylül 1826 tarihli Hatt-ı Hümayun'da yer verilen güruh-ı alevi tabiri yazılı kaynaklarda bugünkü Alevi/Kızılbaş terimiyle aynı anlam içeriğiyle kullanılan ilk tespit olarak kabul edilmiştir.
Özellikle sünni inancın dışındaki Alevi topluluk için, “Kızılbaş” veya “Rafizi” tabiri kullanılmıştır. Şah İsmail'in hayatını kaybetmesi neticesinde Anadolu'da yaşayan Kızılbaşlar İran'dan gerekli desteği bulamamışlardır.
Aleviler, Muhammed'in son peygamber olduğuna, Ali bin Ebu Talib'in ise veliliğine (ya da imamlığına) inanırlar. Aleviler, ibadetlerini cemevinde yaparlar. Günlük ibadetleri Sabah, Akşam ve Gece Gülbeng'idir. Kadir Gecesi'yle bağlantılı olarak üç gün ve Muharrem ayında ise on iki gün oruç tutarlar.
Kızılb~lar, Şü mezhebinin a§ırılarından (gulat'ından) olan bir fırkanın taraftarlarıdır. adı altında bulunurlar(1).
Bir zikir ayini olan “cem”i ibadet hayat- larının merkezine alan Alevîler, temel İslâmî ibadetler olarak bilinen namaz, oruç, hac vb. ibadetleri de kendilerince yorumlayarak bütün ibadet telakkîlerini tarikat hayatı kalıplarında şekillendirmişlerdir.
Alevîlerde gusül abdesti, ele alınması gereken diğer önemli bir ibadettir.
İlk olarak Hünkâr Hacı Bektaş-i Veli'nin hocası Hoca Ahmet Yesevi müritlerine Allah'ı ve Resulünü zikrederken dikkatlerinin dağılmaması, dünyevi işlerle bağlarının kesilmesi adına huşu içinde Allah'ı ve Resulünü zikretmeleri için gece vakti yapılan ibadette "Mumları söndürün" diyerek ibadet yaptırmıştır.
Kızılbaş'ın kökeni, hareketin ruhani büyük üstadı Şeyh Haydar'ın (Safeviyye Sufi tarikatının başı) müritlerini militan birlikler halinde organize ettiği 15. yüzyıldan itibaren tarihlendirilebilir.
Muharrem Naci Orhan, Alevilik inancında ibadette içki bulunmadığını, böyle bir şeyin bahse dahi konu olmaması gerektiğini, ibadetle, kurbanla, içkinin yan yana gelmesinin mümkün olmadığını savunur25.
