Karagöz ve Hacivat, taklide ve karşılıklı konuşmaya dayanan, iki boyutlu tasvirlerle bir perdede oynatılan gölge oyunudur. Karagöz oynatıcısına kurgusal, hayali denir. Yardımcıları çırak, yardak, dayrezen, sandıkkardır. Oyunda konuşmaların değişmesi baş hareketleriyle yapılır.
Bir rivayete göre, Hacivat ve Karagöz, Osmanlı İmparatorluğu'nun kurucusu Osman Gazi döneminde yaşamış iki usta inşaat işçisidir. Hacivat, mimar ve ustabaşıdır, Karagöz ise onun yardımcısıdır. İkili, Osman Gazi'nin sarayını inşa etmekle görevlendirilir.
Mehmet Muhittin Sevilen (Hayâlî Küçük Ali)'nin Karagöz adlı kitabındaki oyunlar : Kütahya Çeşmesi, Karagöz'ün Gelin olması, Kanlı Kavak, Çifte Hamamlar, Karagöz'ün Ağalığı, Tahir ile Zühre, Yalova Safası, Mandıra Safası, Aptal Bekçi, Kanlı Nigar, Bakkallık, Salıncak, Tımarhane, Kağıthane Safası, Ferhat ile Şirin.
Burada özel isim olmadığı için küçük harfla yazılmalıdır.Bu kelime genellikle kara göz, Karagöz, Kara göz şeklinde yanlış yazılmaktadır.
Milli kültürümüzün bir simgesi haline gelmiş orta oyunu kahramanı Karagöz'ün hayatları hakkında çok bilgi yoktur. Asıl adı Kambur Bâli Çelebi olan Karagöz, ilçemizin Karaoğlanlar köyündendir. Sultan Orhan devrinde (1324-1362) Orhan Camii inşaatında demirci ustası olarak çalışmıştır.
Karagöz oyunu dört bölümden oluşmaktadır. Hacivat'ın semai söyleyerek perdeye geldiği, perde gazelini okuduktan sonra Karagöz'ü çağırdığı ve Karagöz'le Hacivat'ın kavga ettikleri giriş bölümüne “mukaddime” (başlangıç) denir.
Karagöz; oyunun başrol oyuncusudur. Okumamış, cesur, tepkilerini çabuk açığa vuran, çabuk öfkelenip kavga eden, yalancılığa ve ikiyüzlülüğe tahammül edemeyen, gerçekçi bir halk adamıdır. Halk diliyle konuşur. Oyundaki eğitimli tiplerin konuşmalarını anlamaz ya da anlamaz görünüp sözcüklere ters anlamlar verir.
Karagöz demirci ustası iken hacivat ise duvarcı ustasıdır. İnşaatın yavaş ilerlemesinden sorumlu tutulup idam edilmişlerdir . Karagöz ve Hacivat taklide ve karşılıklı konuşmaya dayanan , 2 boyutlu tasvirlerle bir perdede oynatılan gölge oyunudur . Karagöz oynatıcısına kurgusal, hayalbaz denir .
Karagöz ve Hacivat Bursa'da Ulucami'nin imalatı esnasında çalışan 2 işçidir. Karagöz demirci ustası iken Hacivat ise duvarcı ustasıdır. İnşaatın yavaş ilerlemesinden sorumlu tutulup idam edilen Karagöz ve Hacivat taklide ve karşılıklı konuşmaya dayanan, 2 boyutlu tasvirlerle bir perdede oynatılan gölge oyunudur.
karagöz oynatan kimse, hayalci, karagözcü
