Disosiyatif durumların en uç ve şiddetli şekli olan çoğul kişilik bozukluğunda kişi, birden çok kimlik veya kişiliğe sahiptir. Her kişiliğin bir adı, yaşı, anıları ve kendine özgü davranışları vardır. Bu kişilik ya da kimlikler birbirini tanımazlar, birbirlerinden habersizdirler.
Dissosiyatif kişilik bozukluğu olarak da bilinen çoklu kişilik bozukluğu, bir mental sağlık problemidir. Çoklu kişilik bozukluğu olan kişinin iki veya daha fazla birbirinden bağımsız kişiliği vardır.
Ortaya unutkanlıklar, duyguları yönetmede güçlük, kimlik kargaşası ve değişkenliği, çevreye ya da kendine yabancılaşma gibi belirtiler çıkar. Bu bilinç kesintilerinden duyular (dokunma, acı duyma vb) ve motor sistem (kasların kasılması, gevşemesi vb) de etkilenebilir.
En ağır üstbenlik bozukluğu antisosyal kişilik bozukluğunda görülür. Aşırı bencil, başkalarına aşırı ilgisiz, asalak, üzüntü duymayan, suçluluk hissetmeyen, suç işlemeye yatkın kişiler antisosyal kişilik bozukluğuna sahiptir. Narsisistik ve hipomanik bireyler çıkarları adına değerlerini rahatça değiştirebilirler.
Kadınlarda erkeklere oranla daha sık rastlanmakta ve sıklıkla çocukluk döneminde yaşanan travmatik olaylara dayanarak gelişmektedir. Çoklu kişilik bozukluğu tedavi gerektiren ciddi bir rahatsızlıktır ve genellikle psikoterapi ile yönetilir.
Çoklu Kişilik Bozukluğu Nedenleri
Çocuklukta fiziksel, cinsel veya duygusal istismar, aile içi şiddet, ağır kazalar veya savaş gibi travmatik deneyimler, kişilik bölünmesine yol açabilir. Bu travmalar, bireyin kendini korumak için farklı kişiliklere bölünmesini tetikleyebilir.
Borderline kişilik bozukluğu olan kişilerin tedavi olmaması, yakın ilişkileriyle ilgili önemli sorunlar yaşamalarına yol açar. Düzenli bir ilişki yürütmeleri çok zor olur. İş hayatındaki başarıları da sürekli değişkenlik gösterir. Alkol ve madde bağımlılığı söz konusu olabilir.
Tarhan, “Çoklu kişilik bozukluğunda birey, kişiliğinde geçici olarak bir bölünme yaşıyor. Bir kişinin duygu regülasyonuyla ilgili alanlar bozulduğunda bipolar bozukluk ortaya çıkmış oluyor. Algı, benlik bozukluğu da şizofreni oluyor.
Bipolar bozuklukta duygudurum değişikliği ataklarının en az iki gün sürmesi gerekirken dissosiyatif bozuklukta anlık değişiklikler bile görülür. En önemli ayırdedici nitelik çocuk ya da ergenin değişmiş ruh halini “kendisi değilmiş” gibi algılamasıdır.
Sınırda veya bilinen adı ile borderline kişilik bozukluğu, ruh halinin çok hızla değişmesi, davranışlar ve ilişkilerde kararsız ruh haliyle karakterize, günlük yaşantıda işlevsellik sorunlarına neden olan zihinsel bozukluktur.
