Amasya Karadeniz bölgesinde yer alan küçük bir şehir. Özellikle Amasya kral mezarları, Amasya Yeşilırmak ve Amasya evleri ile oldukça dikkat çeker. Etrafı dağlarla kaplı olan bu şehir İç Anadolu kültürüne de oldukça yakındır. Amasya hava durumu çoğu zaman rüzgarlıdır.
Ünü ülke sınırlarını aşmış olan elması dışında bamyası, çöreği, patlıcan çullaması, konakları, mağaraları, kaplıcaları ve şelaleleri ile keşfetmeye değer bir Orta Karadeniz şehri olan Amasya'ya gelin şimdi daha yakından bakalım.
Amasya, Osmanlı İmparatorluğu tarihinde önemli olan bir antlaşmaya da tarihi mekan olmuştur. 1555 yılı nisan ayı sonunda yapılmış olan ve tarihte Amasya Antlaşması olarak bilinen bu antlaşma İran-Safevî Hanedanıyla yapılmış ilk ve önemli antlaşmalardan biridir.
Kral Kaya mezarları Yeşilırmak kenarında Amasya'nın simgesi haline gelmiş ve dağların yüzüne oyulmuş anıt mezarlardır. Şu anda mezarların içi boş olduğu için sadece manzarayı seyredebilirsiniz.
Osmanlı tarihine yön veren bir çok şehzadenin Amasya'da yetişerek görev yapmış olması nedeniyledir ki, Amasya Osmanlı tarihinde “şehzadeler şehri” olarak tanınmıştır.
Amasya'da; Elma, Kiraz, Şeftali, Armut, Ayva, Erik, Kayısı, Üzüm ile meyvecilikte, soğan, Şeker pancarı, Ayçiçeği, mısır, buğday, haşhaş, yeşil mercimek, patates ile tarla ziraatında, sera domatesi ve salatalığı, biber, patlıcan, marul, karnabahar, lahana, Yeşil fasulye, bamya, kabak vb. sebzeler de sebzecilikte önemli ...
Amasya geleneksel kadın kıyafeti oldukça zengin ve gösterişli bir kıyafettir. Bu kıyafetler; fes, pullu yemeni göynek, üçetek, cepken, yelek, kuşak, çarpana kuşak, şalvar, çorap ve çarık olmak üzere 12 parçadan oluşur.
Sivas Vilayeti'ne bağlı Amasya Sancağı'nın Milli Mücadele'de önemli bir yeri bulunmaktadır. Birinci Dünya Savaşı'ndan yenik çıktığı kabul edilen Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında 30 Ekim 1918'de Mondros Ateşkes Anlaşması imzalanmıştır.
Amasya'da önemli bir Laz nüfusu bulunmaktadır ve bu nüfusun kültürü, şehrin genel dokusuna yansımıştır. Lazlar, Karadeniz Bölgesi'nden göç eden bir halk olup, Amasya'ya zengin bir mutfak kültürü, müzik ve dans gelenekleri getirmişlerdir. Amasya insanı genellikle sıcakkanlı, misafirperver ve yardımsever olarak bilinir.
Köklü tarihi ile medeniyetlere ev sahipliği yapmış olan Amasya, geçmişin lezzetlerini bugün de koruyan zengin bir mutfak kültürüne sahiptir. Amasya dillere destan elma ve kiraz bahçeleri ile de ünlüdür.
