"Ampute etmek," tıpta bir kişinin vücudundaki bir uzvu, genellikle kolu veya bacağı, cerrahi bir işlemle tamamen veya kısmen kesmeyi ifade eder. Bu aynı zamanda “amputasyon nedir?” sorusunun da yanıtıdır. Bu durum ciddi yaralanmalarda ya da başka sağlık sorunlarında gerçekleşebilir.
Ampütasyon veya amputasyon bir uzvun kesilmesi anlamına gelir. Genellikle cerrahi olarak uzuv kesilmesi işlemi ampütasyon olarak bilinmektedir. Bununla birlikte bazı durumlarda parmaklar, ayak veya uzvun bir kısmı canlılığını kendinden yitirir.
Protez uzmanları, ampute olan kişilere özel protezler ve yardımcı cihazlar sağlayarak bağımsızlığını destekleyebilir. Ampütasyon sonucu kaybedilen uzuv ya da ekstremitenin yerini tutmak ve günlük yaşamda işlevselliği yeniden kazanmak için fiziksel terapi ve rehabilitasyon yöntemleri kullanılır.
Ampute etmek tıbbi literatürde; el, kol, ayak, bacak ve diğer uzuvlardan birinin veya birkaçının cerrahi operasyonla çıkarılması işlemine verilen isimdir. Ampute sözcüğü aynı zamanda “ampute sporcu” tanımlamasında kullanıldığı üzere; bir uzvu cerrahi girişimle alınmış kişileri tanımlamakta da kullanılır.
Ampütasyon, kol veya bacağın yani vücutta yer alan herhangi bir uzvun travma, enfeksiyon ya da hastalık sonrası cerrahi müdahale ile kesilerek vücuttan ayrılması durumudur.
Amputasyon nedenleri farklı durumlara bağlı olarak görülür. Bu durum bacak ya da koldaki enfeksiyon, doku tümörü, yoğun doku hasarı, kanlanma ya da işlev bozukluğu gibi bir hastalık nedeniyle gerçekleşebilir. Bunun yanında savaş yaralanması, iş kazası ya da trafik kazası gibi durumlar sonucunda da gelişebilir.
Amputasyon, günümüzde süt dişlerinde yaygın olarak kullanılan bir tedavi şeklidir. Dişte bulunan çürük dokunun dişi besleyen sinirden damarlara kadar ulaştığı hastalar üzerinde uygulanır. Dişin çürük kısmıyla birlikte çürük yapan bakterilerle etkilenen sinir ve damarlarında uzaklaştırılmasıyla yapılır.
Bu durumda ancak ölü dokularda üreyebilen mikroplar için bu dokular mükemmel bir ortam oluştururlar. Eğer bu dokular uzaklaştırılmaz, uzuvlar ampüte edilmezse burada üreyecek mikroplar sadece komşu dokuları değil yaşamı da tehdit eder. Bazı durumlarda tamamen ölmemiş bir uzvun da ampüte edilmesi gerekir.
Morgda bulunan cenaze, ampute edilen organlar, ölü doğumlar ve düşükler Umumi Hıfzısıhha Kanunu göre bekleme süreleri en fazla 15 (onbeş) gündür. 6.4.6. Ampute edilen organlar “Ampute Edilen Organ Teslim Defterine” imza karşılığında istemeleri halinde sahiplerine teslim edilir.
Ampute parçanın korunması ve transportu
Eğer mümkünse kopmuş parça yaralanma bölgesinden alındığında steril serum fizyolojik ya da laktatlı ringer solusyonu ile yıkanır ve daha sonra bu solüsyonla hafifçe ıslatılmış nemli gazlı bezlere sarılarak su geçirmeyen bir naylon torba içine konur.
