19. yüzyıl rus romancılığında benzerine çok rastlanan fakir, gururlu, ezik ve düşük dereceli memur tiplemelerinden birisi. dostoyevski'nin insancıklar(bednıye lyudi) romanında yer alan makar alekseyeviç devuşkin'e benzer. o da fakir, ezik bir memurdur.
Sıradan insanların çektiği sıkıntıları, maruz kaldığı eşitsizlikleri ve çektikleri acıları, hikâyesinin baş kahramanı olan Akaki Akakiyeviç'in yaşantısıyla tüm çıplaklığı ile gözler önüne serilir. Bu yapıtı dönemin Çarlık Rusyası'nda büyük tepki alır ve Gogol, Rus insanını aşağılamakla suçlanır.
Paltosunu çaldırdıktan sonra bir güzel aşağılanıp çaresiz kalan Akakiyeviç, Rusya soğuklarına dayanamaz ve kısa süre içinde hayata gözlerini yumar. Akakiy Akakiyeviç'in ölümünden sonra halk arasında, bir hayaletin insanlara saldırıp sırtlarındaki paltoları aldığı söylentisi yayılır.
Yarattığı karakterler ile simülatif dünyada özneye çıkış yolu sağlayan Dostoyevski üretim-tüketim çelişkisinde “Hepimiz Gogol'ün Palto'sundan çıktık” diyerek bizi başka bir yazarın dünyasına kanalize eder. Her yazarın idealar evreni karakterlerin simülakrası ile gerçeğe yaklaşır ya da uzaklaşır.
hikayenin kahramanı akaki akakiyeviç'in soyadı olan başmaçkin kelimesi de rusça kunduracı kelimesinden türetilmiştir.
Böylece Gogol‟ün Palto adlı oyunu tüfek hikayesinden esinlenerek bir çatışma başlatmıştır ancak oyunda daha önemli olan oyun boyunca çatışmanın canlı bir şekilde, Çarlık Rusya‟sının yozlaşmış bürokrasi hayatını ortaya çıkararak devam etmesidir.
Bu cümleyle Dostoyevski, memur Akaki Akakiyeviç'in hikâyesinin anlatıldığı Palto adlı öyküye göndermede bulunarak Rus ve dünya edebiyatında önemli yer tutan gerçekçilik akımının köklerini Gogol'e dayandırır.
Bir durum hikâyesi olan Bahaeddin Özkişi'nin “Palto” hikâyesinde hastane kafeteryasında iki kişinin palto ile ilgili konuşmalarından bahsedilir. Bu hikâyede palto, insan psikolo- jisine etki eden bir nesne olarak yer alır. Hikâyede yeni, ilk defa giyilen bir kıyafetin insan psikolojisine etkisinden söz edilir.
Bir Delinin Hatıra Defteri Palto-Burun Kitap Açıklaması
Bürokrasinin bozulmuş düzeninin fantastik öğelerle harmanlandığı bu öyküde, okuyucuyu da bu arayışa dahil eden Gogol fakirlikle, dışlanmışlıkla ve toplumsal yaşamın zorluklarıyla mücadele etmeye çalışan susturulmuş kitlenin sesi olur.
Gogol'un Palto isimli uzun hikâyesi Rus Edebiyatı'nda belirli bir mecranın başlangıcı sayılır. Bu mecra gerçekçilik akımıdır.
