Gen, karakterimizin ortaya çıkmasını sağlayan DNA'mızda yer alan bir sistemdir. Genlerimiz kalıtsal bilgilerimizi taşır. Örneğin; kan gurubumuz, ten rengimiz, saçlarımız ve göz rengimiz gibi özelliklerimizi belirler. Canlıların farklı görünümleri genlerimizden kaynaklıdır.
Diploit canlıda (2n) genotip yazılırken, her bir özellik için biri anneden diğeri babadan gelen genler aynı harfin büyüğü veya küçüğü kullanılarak iki harf ile gösterilir. Örneğin; homozigot baskın ise : “AA”, Heterozigot baskın ise ”Aa” , Çekinik özellik ise “aa” şeklinde gösterilir.
Baskın gen (dominant gen): Anne ve babadan aktarılarak aynı fiziksel özelliği etkileyen genlerden, fiziksel görünümü oluşturan (etkileyen) gendir. Örneğin kahverengi göz, baskın gen sebebiyle oluşan bir fiziksel özelliktir.
Canlıların yapısında bulunan kromozomlar DNA'lardan, DNA'lar da nükleotitlerden oluşur. Belli özelliklerimizi taşıyan ve birden fazla nükleotitten oluşan DNA parçasına gen denir.
Kromozom Nedir? Özel Proteinler ve DNA birleşimi ile oluşan kromozomlar canlara göz rengi, saç rengi ve zinsiyet gibi kalıtsal bilgilerin aktarılmasında görevlidir. Hücre çekirdeğinde yer alan kromozomlar çekirdeği olmayan hücrelerde sitoplazma içine dağılır.
Genler, proteine dönüşen talimatları taşıyan genetik bilginin depolandığı yerlerdir. Her gen, bir ya da daha çok proteinin yapısını veya işlevini belirleyen bir dizi nükleotitten oluşur. Nükleotitler, DNA'nın yapısal birimleridir ve adenin (A), timin (T), guanin (G) ve sitozin (C) adlı bazların birleşmesiyle oluşurlar.
Gen belirli uzunluktaki işlevsel DNA parçalarıdır. Genler kalıtımsal özelliklerimiz taşır ve farklı işlevlerdeki proteinlerin sentezlenmesini sağlar.
Özelliklerimizi belirleyen kromozom üzerindeki genler biri anneden, biri babadan gelen iki kopya halinde bulunur ki; bunlardan her birine allel denir. Canlının genotipindeki taşıdığı karakterler açısından baskın olan genler dominant (baskın), etkisini gösteremeyen genler ise resesif (çekinik)genlerdir.
Çocuk oluşumunda anneden ve babadan gelen genler (A=Baskın, a=Çekinik Gen) eğer "aa" şeklindeyse çekinik olur, "AA" olur ise baskın olur. "Aa" şeklinde olursa ise gen olarak melez, dış görünüşe yansıma olarak baskın gen ağır geldiği için baskın özellik görünür. Genlerin biri anneden diğeri ise babadan gelir.
Gen, bir kalıtım birimidir. Bir DNA'nın belirli bir kısmını oluşturan nükleotid dizisidir. Popüler ve gayriresmî kullanımda gen sözcüğü, "ebeveynden çocuklarına geçen belirli bir karakteristiği taşıyan biyolojik birim" anlamında kullanılır.
