Borsalar, piyasadaki volatiliteyi izlemek ve aşırı oynaklık durumlarında önlemler almak için VBTS'yi kullanır. Bu önlemler arasında işlem durdurma, fiyat bandı genişletme veya piyasa yapıcılarla iletişime geçme gibi adımlar bulunabilir. Türkiye'de ise genellikle Borsa İstanbul (BIST) tarafından uygulanır ve denetlenir.
BIST'in 395 No.lu genelgesi ile BIST Hisse Senedi Piyasasında (Borsa yatırım fonları ve varantlar hariç) gerçekleşen işlemlerin açık, düzenli ve dürüst bir şekilde gerçekleşmesine aykırı mahiyette verilen emirler ve işlemler, Borsa tarafından tanımlanmış ve bu tip emir ve işlem yapan yatırımcılara uygulanacak tedbirler ...
Tedbir Kararı Nedir? Davanın açılmasından kati hükme kadarki süreçte bir hakkın elde edilmesinin zorlaşması, imkânsız hale gelmesi ya da bekleme sebebiyle zarar görecek olmasının öneme geçmek amacıyla mahkeme tarafınca davacı yararına hukuki himaye sağlanmasına hükmedilmesidir.
Emir paketi tedbiri, "piyasa emri ve piyasadan limite emir girişinin kısıtlanması", "emir iptalinin, emir miktar azaltımı ile emir fiyat kötüleştirmesinin yasaklanması" ve "emir toplama bilgi yayınının kısıtlanması" uygulamalarını kapsamaktadır.
Brüt Takas Mantığı
Bu takas türünde yatırımcıların, kredili işlemler gerçekleştirmesi mümkün değildir. Alım yapmak istedikleri tutarı hesaplarında bulundurmaları gerekir. Günlük alım satım mümkün değildir. Alınan hisse senedinin en az bir gün boyunca tutulması gerekir.
Brüt Takas Tedbiri
En erken (T+1) bir gün sonra satılabilir, aynı gün içerisinde brüt takasta bulunan hissede alım satım yapılamaz. Satışı yapılan hissenin tutarı ile aynı gün içerisinde brüt takasa tabi olan bir hisse senedi, en erken bir gün sonra (T+1) alınabilir hâle gelir.
Dava açıldıktan sonra tedbir istenmişse, istemde bulunanın başka bir şey yapmasına gerek yoktur; ancak dava açılmadan önce tedbir kararı verilmişse, bu kararın uygulanmasını istediği tarihten itibaren iki hafta içinde asıl dava açılmalıdır. Aksi takdirde tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m. 397/1).
İhtiyati tedbir kararı verilmesi neticesinde dava sonuna kadar aleyhine tedbir kararı verilen kişinin hakları kısıtlanacağından; yargılama sonunda bu kişinin haklılığının ortaya çıkması ihtimalinde uğradığı zararların tazmini gerekmektedir.
Hakim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar. Hakim tarafından onaylanan tedbirler hakkında mahkeme kararı verilir. Bu karar ilgililere tebliğ edilir. Hakim tarafından onaylanan tedbirlerin süresinin uzatılması, tedbir kararına itirazlar işbu mahkemeye yapılır.
İhtiyati tedbir kararı, kural olarak esasa ilişkin olarak verilecek olan nihai kararın kesinleşmesine kadar devam eder. İhtiyati tedbir kararında bu kuralın aksi belirtilmişse veya mahkeme tarafından karar değiştirilmiş ya da kaldırılmışsa nihai karar öncesinde de tedbir hükümlerinin sona ermesi mümkündür.
