Stres ya da gerilim, vücudun çeşitli içsel ve dışsal uyaranlara verdiği otomatik tepki. Latince germek anlamına gelen "stringere" sözcüğünden gelir.
stres - Nişanyan Sözlük. İngilizce stress “sıkıntı, hafakan” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Fransızca estresse “darlık” sözcüğünden alıntıdır.
i. (İng. stress) İnsanın zihin ve beden faâliyetlerini kesintiye uğratan her türlü psikolojik veya fizyolojik gerginlik, gerilim3.
✍️"Stres" kelimesi, etimolojik olarak Latince kökenlidir. Latince "strictus" kelimesinden türetilmiştir ve "sıkı, katı, gerilmiş" anlamlarına gelir. Bu kelime, "stringere" fiilinden gelir, bu da "çekmek, sıkmak, germek" anlamındadır.
Stres, anlık olarak ortaya çıkan, tehlikede hissettiren veya mücadele gerektiren olay ya da düşünce sonucu oluşan endişenin yarattığı duygusal, zihinsel ve fiziksel tepkidir. Strese neden olan tehlike gerçek ya da gerçek olmayan bir endişeye dayanabilir.
Bazen psikoloji literatüründe kaygı ile stres eş anlamlı kullanılmıştır. Kaygı stresi hızlandırabilir, fakat stresin kendisi değildir. Geç kalındığında kırmızı ışıkta durmak zorunda kalınması stres değildir. Stres, bedenin olaya yanıtıdır.
Stres; vücutta belirli biyolojik, fiziksel ve bilişsel reaksiyonların gelişimini tetikleyen, kişiyi anlık olarak bir tehditle veya mücadele gerektirecek bir sorunla karşı karşıya bırakan koşullarda ortaya çıkan durumu ifade eder.
Ama stres kelimesi, Latince kökenli bir kelimedir. Bu nedenle de sıt-res şeklinde telaffuz edilen bu kelimenin okunduğu gibi yazılması doğru değildir. Bu nedenle de stres şeklinde yazılması doğrudur. Türk dil kuralları gereğince bu kelimenin sitres şeklinde okunduğu gibi yazılması doğru değildir.
Stres sözcüğü, Latince "estrictia"dan gelmektedir. Stres, 17. Yüzyılda felaket, bela, musibet, dert, keder, elem gibi anlamlarda kullanılmıştır. 18 ve 19. Yüzyıllarda ise, kavramın anlamı değişmiş ve güç, baskı, zor gibi anlamlarda objelere, kişiye, organlara ve ruhsal yapıya yönelik olarak kullanılmıştır.
Stres, kişinin fiziksel ve ruhsal sağlığının tehdit edilmesi ve bu sınırların zorlanması gibi durumlarda ortaya çıkan fizyopsikolojik bir tepkidir. Tehdit ve zorlamalar karşısında vücut kendini koruma amacıyla bir tepki zinciri başlatır ve psikolojide “savaş veya kaç” olarak da adlandırılan cevap ortaya konulur.
