a. Biçimbilimsel Düzeyde Yapıca Olumlu Anlamca Olumsuz Cümleler (ml soru ekiyle kurulan cümleler). b. Sözdizimsel Düzeyde Yapıca Olumlu Anlamca Olumsuz Cümleler (Bağlaçlarla, soru sözcükleriyle, vazgeçmek ve yalan sözcükleriyle kurulan cümleler).
Sokaklar bugün kalabalık değildi. Bu cümlelerde “katılmak” eyleminin gerçekleşmemesi, “kalabalık” kavramının söz konusu olmamasından dolayı cümleler anlamca olumsuzdur. Aşağıdaki cümlelerde yüklemlerin gerçekleşmemesi ya da var olmamaları söz konusu olduğu için cümleler anlamca olumsuzdur.
Eylemin gerçekleştiği ve yüklemin -mez - maz eklerinden birini almadığı cümlelere olumlu cümle denir. Bu tür cümleleri olumsuz tümcelerden ayırt etmek için yükleme ne oldu ya da ne yaptı sorusu sorulur. Eğer cümledeki eylem ya da oluş gerçekleştirilmemişse o cümle olumsuzdur.
Olumsuz cümle, olumsuzluk anlamı taşıyan cümledir. Olumsuzluk bazen "me" olumsuzluk ekiyle, bazen de diğer olumsuzluk sözcükleriyle sağlanır. O dün okula gitmemiş. Bunu duyduğuma hiç şaşırmadım.
Eylemin gerçekleşmediğini, gerçek- leşmeyeceğini ya da sözü edilen yargının bulunmadığını anlatan cümlelere "olumsuz cümle" denir. Bir cümlenin yükleminde "-me, -ma, -mez, -maz, -sız, -siz" ekleri varsa ya da yüklem "değil, yok" sözcüklerinden oluşmuşsa o cümle olumsuzdur. Kasabamızda gece vakti açık dük- kân bulunmaz.
ne" bağlacı biçimce olumlu, anlamca. olumsuz cümlelerde kullanılan bir bağlaçtır.
Negative (Olumsuz) Cümle Yapıları
Present Continuous Tense için cümle yapısında yardımcı fiil özneye göre değişirken, fiil -ing eki alır. Cümleyi olumsuza çeviren not eki ise yardımcı fiile eklenir.
"Öğretmenimizin bugüne kadar kalp kırdığına hiç şahit olmadık." cümlesi bir fiil cümlesidir ve "olmadık" sözcüğü "-me, -ma" olumsuzluk ekini alarak eylemin yapılmadığı bildirdiğinden anlamca olumsuz cümlelere örnektir.
Türkçe cümleler en temel hali ile olumlu cümleler ve olumsuz cümleler, soru cümlesi, ünlem cümlesi olarak ayrılmaktadır. Bu grupların alt başlıkları olarak da istek, dilek, emir cümleleri bulunur. Anlamına göre cümleler etken, edilgen, ettirgen, oldurgan çatılı cümleler olarak da ifade edilmektedir.
ya da kavramın veya yüklem durumundaki varlık var olmadığını, bulunmadığını bildiren cümlelerdir. +Fiil cümlesindeki olumsuzluk - ma l-me (geniş zamanda -maz 1-mez) ekiyle sağlanır. ör: Yüzün parlakken mehtabi aramazdık Or: istanbul'a kar yağmadı.
İçinde şart kipinden başka bir cümle bulunan cümleler şartlı bileşik cümledir. Şart kipi, diğer fiil çekimlerinden farklı olarak bitmiş bir hareket göstermez, bir yargı ifade etmez. Bu sebeple şart kipiyle bağımsız bir cümle yapılamaz. •İki yanlış bir doğru etmez.
Kelimelerin olumsuzlaştırılmasında kullanılan iki temel olumsuzluk eki (-sız, -ma) yanında kavramların olumsuzluğunu soru yoluyla ifade eden ±mı soru eki de vardır. Bunlardan isimlere eklenen –sız ekiyle fiillere eklenen –ma olumsuzluk eki Türkçenin en eski dönemlerinden beri kullanılan eklerdir.
