Okuyucuya bilgi vermek, okuyucuyu bir konuda aydınlatmak, bir konuyu açıklamak, bir şey öğretmek amacıyla kullanılan anlatım biçimine açıklayıcı anlatım denir. Açıklayıcı anlatım genellikle makale, deneme, sohbet, fıkra, eleştiri gibi eser türlerinde kullanılır.
AÇIKLAYICI ANLATIM
Her türlü konuya uygulanabilen bu anlatım biçiminde amaç bilgi vermek, herhangi bir düşünceyi aydınlatmaktır. Bu bakımdan en çok kullanılan anlatım biçimidir. Açıklayıcı anlatım, üzerinde durulan konuyla ilgili 'Niçin?, Nedir?, Nasıl?" gibi soruların yanıtını vermeye yarar.
Kim Sena Hanım'ın yüzüne baksa gözlerinin ışıl ışıl parladığını görürdü. Konuşması hızlı ama kibar, hareketleri ise vakurdu. Yukarıdaki paragraf sanatsal betimleyici anlatıma örnek olarak gösterilebilir. Sena karakterinin fiziksel özellikleri ile hal ve hareketleri bir arada okura anlatılmıştır.
Tasarlanan ve gerçekte yaşanan olayların belli bir kurgu içerisinde aktarılmasına öyküleme adı verilir. 1- O gün hava kapalıydı. İsmet, gün ağarmadan evden dışarı çıktı. Bir süre amaçsızca sokaklarda dolaştı.
Açıklama: Bilgilendirmek ve öğretmek amacıyla yazılan yazılardır. Öznellik yoktur. Nesnel verilerle düşünce somutlaştırılmaya çalışılır Örnek: Benim memleketim denizin maviliği, ormanın yeşilliğiyle buluştuğu yerlerdendir.
Okuyucuya bilgi vermek, okuyucuyu bir konuda aydınlatmak, bir konuyu açıklamak, bir şey öğretmek amacıyla kullanılan anlatım biçimine açıklayıcı anlatım denir. Açıklayıcı anlatım genellikle makale, deneme, sohbet, fıkra, eleştiri gibi eser türlerinde kullanılır.
Açıklama ya da açıklayıcı anlatım olarak görülen bu anlatım biçimi ise anlatım biçiminde ise amaç okuyucu bilgilendirmek ve ona bir şeyler öğretmektir. Bu sebeple açıklayıcı anlatım da olaylar ya da durumlar sade ve anlaşılır bir şekilde anlatılır. Açıklayıcı anlatımda yazarın duygularına yer verilmez.
Tartışmacı anlatım herhangi bir konu hakkında okuyucuyu veya dinleyiciyi bilgilendirmek ve bilgilendirirken kendi fikrini bir sav olarak karşıdakine kabul ettirmek amacı güden bir anlatım şeklidir. Türk Edebiyatında bu anlatım türüne örnek pek çok eser görülmektedir.
Örnekleyici anlatım, ileri sürülen düşünceyi olumlamak için kullanılır. Bu düşünceyi pekiştirir bunu yaparken de birkaç cümle ya da paragrafta gerçekleştirir. Örnekleyici anlatımın kullanıldığı cümleler, “örneğin” veya “mesela” gibi sözcüklerle başlatılabilir.
Betimleme veya tasvir, kelimelerle resim çizme sanatıdır. Betimlemede amaç, anlatılan varlık ya da nesneyi okuyucunun hayalinde canlandırabilmesini sağlamaktır. Betimleme yapılırken anlatılan varlık ya da nesnenin tüm özellikleri ayrıntılı bir biçimde okuyucuya aktarılır. Dış tasvirdir.
